کتاب شرم و خشم در روان درمانی اثر لزلی گرینبرگ ترجمه فهیمه صدیقی و دکتر فریبرز درتاج با مقدمه دکتر مسعود شریفزاده توسط انتشارات آوای نور با موضوع روان درمانی، شرم و حیا و خشم به چاپ رسیده است.
این کتاب با زبانی ساده، روان و در عین حال علمی، مفاهیم پیچیده روانشناسی و درمان هیجانمدار را به گونهای ارائه میدهد که برای درمانگران تازهکار و همچنین متخصصان باتجربه کاربردی باشد. شرم و خشم در رواندرمانی تنها به فضای اتاق درمان محدود نمیشود، بلکه افقی وسیعتر از تغییرات فردی تا اصلاحات اجتماعی را هدف گرفته است.
این اثر، فراتر از یک کتاب تخصصی روانشناسی، گامی در جهت توانمندسازی فردی و همچنین ایجاد تغییرات مثبت اجتماعی است. با مطالعۀ این کتاب، درمانگران و خوانندگان میتوانند نقشی فعالتر و آگاهانهتر در بهبود وضعیت روانی، اجتماعی و فرهنگی ایفا کنند.
این کتاب به موضوعات مهم زیر میپردازد:
- درک هیجانهای خشم و شرم: کتاب به طور دقیق این دو هیجان را از منظر علمی و روانشناختی تحلیل میکند و نشان میدهد که چگونه این احساسات میتوانند به جایگاهی درمانی و سازنده تبدیل شوند.
- ارتباط هیجانها با عدالت و بیعدالتی: گرینبرگ تأکید میکند که درمانگران باید تجربۀ افراد از بیعدالتی و حق آنها برای ابراز خشم را بدون تقویت احساس بیگانگی یا طرد درک کنند.
- نقش درمانگران در تغییر اجتماعی: این کتاب از درمانگران میخواهد علاوه بر تسهیل تغییرات فردی، نسبت به مسائلی چون نژادپرستی سیستمی و تأثیر آن بر زندگی افراد، آگاه باشند و نقش فعالی در تغییرات اجتماعی ایفا کنند.
- مدلهای کاربردی درمان هیجانمدار: کتاب با ارائه مدلهای قابلاجرا و ملموس، نقشه راهی برای کار با این هیجانها در جلسات درمانی ارائه میدهد.
کتاب «شرم و خشم در رواندرمانی» یکی از مهمترین و تأثیرگذارترین آثار در حوزه درمان هیجانمدار (Emotion-Focused Therapy - EFT) است؛ رویکردی که امروزه در سراسر جهان توسط درمانگران، روانشناسان بالینی و پژوهشگران مورد استفاده قرار میگیرد. لزلی اس. گرینبرگ، یکی از بنیانگذاران اصلی EFT، در این کتاب به شکلی عمیق و کاربردی به تحلیل دو هیجان بسیار مهم، پیچیده و گاه چالشبرانگیز میپردازد: شرم و خشم.
این دو هیجان نقش اساسی در شکلگیری مشکلات هیجانی مراجعان دارند. بسیاری از مشکلات روانشناختی در لایههای زیرین خود با شرمهای حلنشده و خشمهای سرکوبشده پیوند خوردهاند. گرینبرگ با اتکا به تجربه بالینی چند دههای خود، در این کتاب نشان میدهد که چگونه میتوان با کار دقیق و ایمن بر این دو هیجان، تحول هیجانی و رهایی درونی ایجاد کرد. همین دیدگاه سبب شده است که کتاب «شرم و خشم در رواندرمانی» به یک مرجع اصلی برای درمانگران و دانشجویان روانشناسی تبدیل شود.
هیجانهای شرم و خشم جزو هیجانات بنیادین انسان هستند؛ اما زمانی که درست پردازش نشوند، میتوانند به الگوهای ناسازگار تبدیل شده و مشکلاتی چون اضطراب، افسردگی، انزوای اجتماعی، احساس بیارزشی، مشکلات ارتباطی و رفتارهای پرخاشگرانه ایجاد کنند.
گرینبرگ در این کتاب توضیح میدهد که:
- شرم چگونه میتواند هویت فرد را هدف قرار دهد و مانع تعامل سالم با دیگران شود.
- خشم چگونه در صورت سرکوب یا ابراز ناسالم، به چرخههای آسیبزا منجر میشود.
- چگونه میتوان خشم سالم را فعال کرد تا فرد بتواند مرزهای روانی خود را بازسازی کند.
- چگونه میتوان شرمهای ناکارآمد را تبدیل به شناخت و هیجان سازگار کرد.
- چگونه درمانگر باید با این هیجانات کار کند تا به جای تشدید آنها، زمینه رشد فراهم شود.
این کتاب علاوه بر مباحث نظری، شامل مثالهای کاربردی، نمونه پروندهها، گفتوگوهای درمانی و چارچوبهای عملی است که مطالعه آن را برای درمانگران بسیار مفید و عملیاتی میکند.
